Podobno można przyzwyczaić się do wszystkiego. Kiedy mieszkasz blisko torów kolejowych, przestają Ci przeszkadzać hałasujące pociągi. Deweloperzy, którzy budują swoje domy na tanich działkach blisko wysypiska śmieci, przekonują Cię, że przyzwyczaisz się do tych zapachów. Jednak czy na pewno do wszystkiego można się przyzwyczaić?

W jaki sposób ludzie przyzwyczajają się do życia w trudnych warunkach?

Nie raz już pewnie doświadczyłaś tego zjawiska. Odwiedzając znajomych, którzy mieszkają blisko dworca, lotniska, albo oczyszczalni ścieków, zastanawiałaś się jak mogą żyć w takim miejscu. Czy im to naprawdę nie przeszkadza?

Kiedy ich o to pytasz, najczęściej odpowiadają Ci, że na początku było im ciężko. Jednak z czasem się do tego przyzwyczaili. Przestali zwracać uwagę na hałas. Nawet upierają się, że nie słyszą nadjeżdżających pociągów. Nie czują już w powietrzu tego smrodu, który dla Ciebie jest nie do zniesienia. Tak działa habituacja.

Habituacja to zjawisko stopniowego przyzwyczajania się człowieka do bodźców zewnętrznych. Jeżeli takie zjawiska jak hałas, czy smród trwają wystarczająco długo i często się powtarzają, człowiek przestaje na nie reagować. Przestaje w sposób świadomy rejestrować takie bodźce.

Znasz to zjawisko ze swojego codziennego życia. Przypomnij sobie moment, w którym kupiłaś sobie nowe perfumy. Kiedy zaczęłaś ich używać, czułaś je nawet po całym dniu. Jednak po kilku dniach lub tygodniach, w zależności od tego jak często ich używałaś, przestałaś je czuć nawet chwilę po psiknięciu na skórę.

Każdy z nas tak ma, dlatego wielu osobom zdarza się przesadzić z perfumami. Nie czują zapachu własnych perfum, bo się do niego przyzwyczaili. Jednak zapach ten może być bardzo intensywny dla innych osób. Wystarczy wejść do dowolnego środka komunikacji miejskiej aby się o tym przekonać.

Czy habituacja jest więc zjawiskiem doskonałym? Czy człowiek naprawdę może się przyzwyczaić do wszystkiego? Niestety jest to tylko częściowa prawda. Chodzi tu o świadome odbieranie bodźców. Habituacja sprawia, że nie jesteśmy świadomi pewnych zdarzeń, ale nie oznacza to, że one na nas nie wpływają.

Jak otoczenie wpływa na Twoją nieświadomość?

Wydaje nam się, że jesteśmy w stanie przyzwyczaić się do wszystkiego. Nasza świadomość przestaje rejestrować przeszkadzające bodźce z otoczenia, dlatego myślimy, że zniknęły one całkowicie. Jednak jak pokazują badania, uciążliwe bodźce takie jak hałas, czy smród, mimo braku naszej świadomości, działają na naszą nieświadomość.

Takie bodźce nadal do nas docierają, choć nie zdajemy sobie z tego sprawy. Wpływają one niekorzystnie na naszą zdolność do koncentracji i uczenia się. Pokażę Ci to na kilku konkretnych przykładach, które mogą Ci się wydawać szokujące.

W pewnej nowojorskiej szkole nauczyciele zauważyli, że w niektórych pomieszczeniach, lekcje przebiegają w zupełnie inny sposób. Uczniowie wydają się bardziej zdekoncentrowani i rozkojarzeni. Okazało się, że w klasach, których okna wychodziły na tory kolejowe, uczniowie osiągali gorsze wyniki.

Nauczyciele wspólnie z rodzicami uczniów wymusili na władzach zmiany. Tory w okolicy szkoły zostały ogrodzone ekranem dźwiękoszczelnym. Wymieniono też okna w klasach po stronie torów. Nie trzeba było długo czekać, a wyniki uczniów się poprawiły. Efekt ten był bardzo silny, mimo tego, że uczniowie świadomie deklarowali, że nie przeszkadzał im hałas bo się do niego przyzwyczaili. Jednak hałas odwracał ich uwagę w sposób nieświadomy i wpływał na ich zdolność do uczenia się.

Bardzo ciekawy przykład znajdziemy również w Monachium, gdzie w inne miejsce zostało przeniesione lotnisko. W szkole, która znajdowała się blisko nowego lotniska, spadły znacznie wyniki w testach pamięci i czytania. Natomiast w szkole, która znajdowała się obok zamkniętego lotniska, wyniki zaczęły się poprawiać.

Warto pamiętać, że w wielu z tych przypadków, jeżeli zadamy uczniom pytanie, czy przeszkadza im hałas, nie będą tego świadomi. Zgodnie z zasadami habituacji w pewien sposób nauczyli się ignorować bodźce z otoczenia. Jednak nieświadomie wpływa to na ich zdolność do koncentracji.

Bardzo ciekawe wydają się również wyniki badań, które pokazują, że wygląd samych klas szkolnych ma duże znaczenie. W klasach, których ściany są zapełnione plakatami, mapami i pracami artystycznymi uczniów, gorzej przyswajany jest materiał z przedmiotów ścisłych.

Wyjdźmy teraz ze szkoły i zastanówmy się nad tym, jak wygląda Twoje biuro. Czy panuje w nim ład i porządek? A może panuje tam chaos, na który przestałaś zwracać już zwracać uwagę? Zastanów się jak wpływa to na jakość Twojej pracy.

Mamy całą masę dowodów naukowych na to, że zbyt mocno wierzymy w to, że człowiek jest w stanie przyzwyczaić się do wszystkiego i nie wpływa to na jego osiągnięcia. Pierwsza cześć tego zdania jest prawdziwa. Człowiek ma niesamowitą zdolność do świadomego ignorowania wielu bodźców z otoczenia.

Jednak płaci za to słoną cenę. Nieświadomość nadal rejestrujemy uciążliwe bodźce. Pogarsza to naszą koncentrację i zdolność do efektywnej pracy. Powinniśmy o tym pamiętać i mieć świadomość, że otoczenie wpływa na jakość naszej pracy.

Wnioski?

Od dziś kiedy ktoś będzie starał Ci się wmówić, że do wszystkiego można się przyzwyczaić, możesz się tylko uśmiechnąć pod nosem. Jesteś już świadoma, że Twoje otoczeni na Ciebie wpływa, nawet jak nie zdajesz sobie z tego sprawy.

Oczywiście możemy się oszukiwać, że jesteśmy w stanie odnaleźć się w każdych warunkach. Jednak czy na pewno chcemy płacić za to taką cenę? Spadek naszej koncentracji wpływa na naszą efektywność. Kiedy mamy trudności ze skupieniem, czujemy się dużo szybciej zmęczeni. Prowadzi to ostatecznie do rozdrażnienia i wystarczy mała iskierka, aby wyładować na kimś naszą złość.

Nasze otoczenie stale na nas wpływa. Już sama świadomość tego zjawiska, wpłynie na sposób w jaki organizujesz swoją pracę. Może Ci to ułatwić życie. Dzięki tej wiedzy możesz również pomóc swoim dzieciom w nauce.

Nasz umysł możemy porównać do telewizora. Nasza uwaga to jeden z wybranych kanałów. Masz świadomość, że kanałów w Twojej ofercie jest cała masa, jednak możesz oglądać tylko jeden naraz. Możesz również skakać po kanałach i zmieniać obiekt swojej uwagi.

Nasz mózg działa podobnie. Może się skoncentrować tylko na jednej rzeczy. Robienie wielu rzeczy w tym samym czasie (multizadaniowość) to mit. Nie staraj się działać w ten sposób, bo w dłuższej perspektywie przyniesie Ci to duże szkody.

Myślę, że po tym artykule wiesz, gdzie leży granica między tym co Ci świadomie nie przeszkadza, a tym co nieświadomie wpływa na Twoje osiągnięcia. Warto się nad tym zastanawiać. Może Ci to pomóc w lepszej organizacji pracy.

A jeżeli interesują Cię ciekawostki ze świata psychologii, które mogą wpłynąć na poprawę Twojego życia, wejdź na mojego Facebooka: Psychologia, coaching i rozwój osobisty. Kliknij Lubię To, a będę Ci podsyłał ciekawe artykuły, które mogą Ci pomóc.

Mam do Ciebie również prośbę. Chciałbym, aby o tym zjawisku dowiedziało się jak najwięcej osób. Opowiedz o tym swoim znajomym. Możesz też polecić komuś mój artykuł. Albo po prostu udostępnij go na swoim Facebooku. Będę Ci za to bardzo wdzięczny. Myślę, że Twoi znajomi również.

Pozdrawiam,

Patryk Wójcik – psycholog.

2 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here