Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że pewien mechanizm psychologiczny wpływa na Twoje codzienne życie? Wpływa na to w jaki sposób oceniasz innych ludzi i samą siebie. Wpływa na Twoje decyzje i wybory. Jednak nie jesteś jedyna. Siła kontrastu działa na nas wszystkich. Przekonaj się czy jesteś tego świadoma.

Efekt kontrastu – sprytny mechanizm naszej psychiki.

Ciągle się nam to zdarza. Podejmujemy decyzję, ale nie jesteśmy w pełni świadomi tego, co tak naprawdę wpłynęło na nasz wybór. Przyszła pora, abyś poznała kolejne dwa wyjątkowe mechanizmy psychologiczne, które towarzyszą Ci każdego dnia.

Efekt kontrastu jest naprawdę bardzo powszechny. Polega on na tym, że każda nasza ocena związana jest z sytuacją, w której się pojawia. Kiedy wchodzisz na rozmowę kwalifikacyjną zaraz po kandydacie, który zupełnie się nie przygotował, bardzo łatwo możesz wyjść na osobę o bardzo wysokich kwalifikacjach.

Nawet jeżeli Twoje kwalifikacje nie są aż tak wysokie, w tej sytuacji zadziałało prawo kontrastu. Zostałaś oceniona znacznie powyżej swoich normalnych możliwości. Była to ocena, na którą bardzo silnie wpłynął czynnik sytuacyjny.

Możesz pamiętać siłę tego efektu ze szkoły. Kiedy nauczyciel brał Cię do odpowiedzi zaraz po uczniu, który nic nie umiał, łatwiej było Ci uzyskać lepszą ocenę. Wystarczy, że powiedziałaś coś na temat, a już miałaś szasnę na piątkę.

Jednak efekt kontrastu działa również w inną stronę. Jeżeli wchodzisz na rozmowę kwalifikacyjną zaraz po osobie, która zabłysnęła czymś wyjątkowym, będziesz musiała bardzo mocno się napracować, aby wzbudzić podobne emocje. Będziesz miała dużo trudniejsze zadanie, ponieważ będziesz oceniana przez pryzmat dobrze przygotowanej osoby.

Efekt kontrastu towarzyszy Ci  bezustannie. W codziennym życiu nic nie dzieje się w próżni. Pewnego dnia odwiedzasz restauracje, w której dostajesz naprawdę kiepsko smakujące danie. Kolejnego dnia odwiedzasz inne miejsce i wyjątkowo smakuje Ci potrawa. Jednak Twojej koleżance, którą zaprosiłaś na obiad, jedzenie zupełnie nie smakuje. Czy wiesz dlaczego?

Macie zupełnie odmienny punkt odniesienia. Ty byłaś rozczarowana wczorajszą wizytą w restauracji, a więc zgodnie z efektem kontrastu, oceniasz zdecydowanie za wysoko swoją potrawę. Twoja koleżanka była poprzedniego dnia na urodzinach u siostry, która jest wybitną kucharką.

Jej ocena jest więc zaniżona przez działanie efektu kontrastu. Porównuje obiad, na który ją zaprosiłaś z tym, co jadła u siostry. Wasz odmienny punkt odniesienia wpływa na Waszą bieżącą ocenę. Czy nie jest to trochę przerażające?

Efekt asymilacji, czyli dlaczego warto obracać się w dobrym towarzystwie?

Drugi wyjątkowo ciekawy mechanizm naszej psychiki to efekt asymilacji. Może się on pojawić w podobnych sytuacjach jak efekt kontrastu, ale działa on w trochę inny sposób. Najłatwiej wytłumaczyć ten efekt na przykładzie.

Jeżeli przebywasz w grupie osób, które uważane są za inteligentne, Ty również będziesz uważana za osobę inteligentną. Jeżeli przebywasz z osobami, które prowadzą rozrywkowe życie, Ty również będziesz postrzegana za taką osobę.

Nie ma tu znaczenia, czy rzeczywiście jesteś osobą bardzo rozrywkową. Efekt asymilacji polega na przeniesieniu się jakiejś cechy otoczenia, na inną rzecz lub osobę. To trochę takie błędne stopienie się z tłem i kontekstem sytuacji.

Myślę, że wiele razy mogłaś się z tym spotkać. W pracy grupowej zawsze znajdzie się ktoś, kto nie jest zbytnio zainteresowany zadaniem. Osoba taka może zostać uznana za leniwą albo pracowitą. Wszystko zależy od tego, do jakiej grupy trafi.

Nawet największy leń, kiedy trafi do grupy ambitnie pracującej, może zostać oceniony przez osoby z zewnątrz, jako osoba pracowita. Jednak jeżeli sama trafisz do grupy, która nie jest zainteresowana wykonaniem zadania, mimo Twoich największych starań, możesz również zostać oceniona jako osoba leniwa.

Efekt asymilacji może więc działać na Twoją korzyść lub niekorzyść. Wszystko zależy od tego, czy jesteś świadoma jego siły. Jeżeli zrozumiesz, że tło sytuacji w której się znajdujesz, wpływa również na Ciebie, będziesz lepiej rozumiała sposób w jaki oceniają Cię inni.

Efekt kontrastu i asymilacji często jest wykorzystywany w kontekście różnych działań perswazyjnych. Istnieje wiele technik manipulacji, które czerpią z siły tych efektów. Jeżeli chcesz sprzedać drogi produkt, ale nie chcesz aby na pierwszy rzut oka była widoczna jego cena, połóż go z produktami droższymi. Zadziała tu efekt kontrastu i produkt będzie wydawał się tańszy.

Efekt asymilacji wykorzystywany jest do tego, aby przenieść cechy bardziej znanych produktów, na jakiś nowy produkt. Tak powstają różne artykuły w stylu „5 niezbędnych rzeczy w każdej kuchni”. Wymienia się w nich 4 naprawdę przydatne produkty i 1 produkt, który chcemy sprzedać. Jeżeli zdasz sobie sprawę, że masz prawie wszystkie z tych produktów, zaczniesz się zastanawiać nad zakupem pozostałych.

Siła niekorzystnych porównań.

Myślę, że poznałaś siłę tych efektów już nieraz, choć nie byłaś tego świadoma. Kiedy zaczniesz zwracać na to uwagę, będziesz mogła dostrzec wiele sytuacji, w których się one pojawiają. Jednym z najbardziej obrazowych przykładów, są mężczyźni oglądający Playboya lub inne tego typu czasopisma.

Jak pokazują badania, jeżeli zapytamy tych mężczyzn zaraz po takiej „lekturze” o ich partnerkę, przekonamy się o sile efektu kontrastu. W takiej sytuacji mężczyźni deklarują mniejsze zadowolenie ze swojej partnerki i pożycia seksualnego.

Dochodzi tu do zderzenia dwóch światów. W kolorowych gazetach mężczyźni oglądają wyidealizowany obraz kobiety i chwilowo zmienia to ich percepcję. Nie ma się co temu dziwić, ponieważ zanim powstanie taki magazyn, zostaną zrobione setki, a nawet tysiące zdjęć, z których ukażą się tylko nieliczne.

Porównują więc wyimaginowany obraz pięknej kobiety, z kobietą ze świata rzeczywistego. Efekt kontrastu pokazuje tu swoją siłę w pełnej okazałości i wpływa na sposób w jaki mężczyźni oceniają swoje partnerki.

Podobnie działają reklamy sprzętów do ćwiczeń, suplementów diety i wszelkich produktów związanych z „piękną sylwetką”. Wiele kobiet, które oglądają tego typu reklamy, zaczyna odczuwać niezadowolenie ze swojej sylwetki.

Działa tu ponownie efekt kontrastu. Występujące w reklamach modelki, mają wpłynąć na Twój sposób patrzenia na własne ciało, abyś była bardziej skłonna kupić prezentowany produkt. Jak widzisz są to naprawdę silne efekty psychologiczne.

Wnioski?

Najważniejszym wnioskiem jest to, że nic nie dzieje się w naszym życiu w odosobnieniu. Każda sytuacja ma swój specyficzny kontekst. Jednak kiedy szybko musisz podjąć decyzję, zupełnie nie zwracasz uwagi na ten kontekst.

Jeżeli chcesz żyć w sposób bardziej świadomy i lepiej podejmować decyzje, powinnaś wyrobić w sobie nawyk zwracania uwagi na kontekst i tło sytuacji. Wiem, że może to być na początku trudne i upierdliwe. Jednak w dłuższej perspektywie staniesz się bardziej uważna i uodpornisz się na wiele technik manipulacyjnych.

Zastanów się w jakich sytuacjach Twojego życia odczułaś siłę efektu asymilacji i kontrastu. Zastanów się, czy Twoi bliscy też mogli pod wpływem tych efektów podejmować swoje decyzje. Może powinnaś ich czasem wesprzeć swoją wiedzą i znajomością tego tematu?

Efekt kontrastu i asymilacji jest tak silny, bo jest bardzo niepozorny. Niby nic takiego się nie dzieje, co powinno zwrócić Twoją uwagę. Jednak Twoja nieświadomość bardzo wyraźnie odbiera takie sygnały. Podpowiada Ci wtedy rozwiązania, których nie potrafiłaś do tej pory zrozumieć.

Myślę, że po tym artykule wiesz na czym powinnaś się bardziej skupiać. Już sama świadomość istnienia tych efektów może Ci pomóc. Wystarczy, że będziesz o nich sobie czasami przypominała jak będziesz analizowała swoje decyzje. Wystarczy wyrobić sobie ten nawy, aby zacząć żyć w sposób bardziej świadomy.

Pozdrawiam,

Patryk Wójcik – psycholog.


Zapraszam Cię na mojego Facebooka: Psychologia, coaching i rozwój osobisty. Znajdziesz tu wiele interesujących materiałów ze świata psychologii.

Przeczytaj również:

Dlaczego nie warto przyjmować prezentów od nieznajomych? – Ciekawy artykuł o tym, jak sprzedawcy potrafią nami manipulować. Jeżeli chcesz się przed tym bronić, przeczytaj ten artykuł.

Jak sprawić, żeby ludzie nas lubili? odc. 1 – artykuł o wykorzystywaniu perswazji w pozytywnym kontekście.

4 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here