Niektórzy mówią, że mają słabą „silną wolę”. Uważają, że siła woli jest niezmienna i nie zależna od nich. Jednak to nie prawda. Badania psychologiczne pokazują, że siła woli jest jak mięsień i można nad nią pracować. Nie jest to wcale takie trudne jak się wydaje. Wymaga jednak cierpliwości i systematyczności.

Co sprawia, że niektórzy osiągają znacznie lepsze efekty od innych?

Od czego zależy w dużej mierze Twoje powodzenie w życiu? Wielu z nas bez mrugnięcia okiem powiedziałoby, że chodzi o inteligencję. Często się nam wydaje, że osoby o wysokiej inteligencji radzą sobie lepiej ze wszystkim.

Prawda jest jednak taka, że to jak sobie radzisz w życiu, dużo bardziej zależy od Twojej siły woli, niż od inteligencji. To powinno Cię ucieszyć, bo nad siłą woli można pracować i można ją wzmocnić. Wiadomo to już od lat, jednak nadal wiele osób myśli, że siła woli jest niezmienna i jej poziom jest dany nam raz na zawsze.

Siła wola jest jak mięsień i można ją trenować. Oczywiste jest, że jak chcesz wzmocnić swoje mięśnie, to zaczynasz trening na siłowni albo próbujesz ćwiczeń w domu. W sferze fizycznej bardzo łatwo możemy sobie wyobrazić efekty naszych ćwiczeń. Z siłą woli jest podobnie i możemy ją wzmacniać, jednak dużo trudniej nam to sobie wyobrazić.

Siła woli – czym jest i jak ją wzmocnić?

Jednym z najbardziej znanych psychologów zajmujących się badaniem silnej woli, jest Roy F. Baumeister. W jego koncepcji siła woli jest naszym wewnętrznym zasobem energetycznym. Czyli mamy w sobie taką bateryjkę (jak telefon), która w ciągu dnia się rozładowuje. Poziom bateryjki określa, ile zostało nam jeszcze siły woli.

Mówiąc najprościej, wstajemy rano z naładowaną bateryjką siły woli. Jednak podczas dnia ta bateryjka się rozładowuje. Pewnie się zastanawiasz, kiedy tracisz tę cenną energię? Najczęściej się to dzieje w sytuacjach, w których musimy dokonać jakiegoś wyboru, skupiamy się przez dłuższy czas na wykonaniu konkretnego zadania albo powstrzymujemy się przed niechcianym zachowaniem (np. włączenie kolejnego odcinka serialu).

Czym bardziej nasza bateryjka silnej woli jest rozładowana, tym trudniej jest nam się oprzeć pokusie. Kiedy brakuje nam silnej woli dokonujemy gorszych wyborów (skupiamy się na szybkich korzyściach) i trudniej jest nam się skupić na wykonywaniu ważnego zadania.

Właśnie dlatego często moim klientom powtarzam, że życie i praca w niesprzyjającym otoczeniu jest bardzo męcząca dla naszej psychiki. Kiedy masz wokół siebie wiele rozpraszaczy, cały czas wyczerpujesz swoją bateryjkę silnej woli, ale nawet nie jesteś tego świadoma.

Co osłabia naszą siłę woli?

Baumeister uważa, że każde działanie, które wymaga od nas samokontroli, rozładowuje naszą bateryjkę siły woli. Czym więcej razy w ciągu dnia musisz korzystać ze swojej silnej woli, tym większe staje się prawdopodobieństwo, że w końcu Ci tej silnej woli zabraknie. To właśnie dlatego wieczorem wielu z nas ulega pokusom i rezygnuje z planowanych działań (np. regularne ćwiczenia).

Wiele badań pokazuje, że za niechciane i nielubiane zadania lepiej zabrać się z samego rana. Wtedy masz najwięcej siły woli, aby się przełamać i zacząć działać, zamiast szukać wymówek. To właśnie sen regeneruje najlepiej naszą siłę woli i pozwala nam odzyskać energię, która pomaga opierać się pokusom.

Niestety w dzisiejszym świecie mamy wokół siebie setki rozpraszaczy, które nadszarpują naszą silną wolę. Stale musimy opierać się reklamom i pokusom, które są na wyciągnięcie jednego kliknięcia (np. sprawdzenie Facebooka lub maila). W takim świecie trudno jest utrzymać przez długi czas naładowaną bateryjkę silnej woli.

Co się dzieje, kiedy brakuje nam silnej woli?

Kiedy zaczyna brakować nam silnej woli, to zdecydowanie trudniej się nam kontrolować i zaczynamy odkładać ważne zadania na później, popełniamy impulsywne zakupy albo zaczynamy się objadać. Można powiedzieć, że skupiamy się wtedy na chwilowych przyjemnościach, które dostępne są od razu.

Siła woli związana jest z wytrwałością w działaniu. Kiedy zaczyna nam jej brakować, tracimy z oczu cele długoterminowe i skupiamy się na tym, co jest łatwe i przyjemne. Siła woli potrzebna jest nam w różnych kontekstach i sytuacjach.

Kiedy brakuje nam jej w pracy, to nie jesteśmy efektywni i nie skupiamy się na ważnych zadaniach. Kiedy brakuje nam jej w relacjach osobistych, to zazwyczaj nie mamy cierpliwości dla innych, co prowadzi do wielu nieporozumień i sprzeczek. Kiedy brakuje nam jej w pracy nad sobą, bardzo szybko się zniechęcamy i zaczynamy żyć w przekonaniu, że nie warto inwestować w swój rozwój.

Osoby, którym notorycznie brakuje silnej woli, najczęściej zaczynają żyć z dnia na dzień. Nie planują zbyt wielu rzeczy z wyprzedzeniem. Reagują na pojawiające się sytuacje, ale zupełnie nie mają siły na to, aby kreować sytuacje, które mogą być dla nich korzystne. Zachowują się trochę tak, jakby ich życiem rządził ślepy los. Przyznasz, że nie jest to kusząca opcja na życie.

Jak wzmocnić swoją siłę woli?

Warto się nauczyć mądrze zarządzać swoimi zasobami silnej woli. Pamiętaj jednak, że siłę woli można ćwiczyć (potwierdzają to badania). Kiedy zaczniesz działać we właściwy sposób, pojemność Twojej bateryjki na siłę woli wzrośnie. W ten sposób zaczniesz podejmować dużo więcej dobrych decyzji.

Co zrobić, jeżeli chcesz zacząć ćwiczyć swoją siłę woli? To wcale nie musi być trudne, jeżeli jesteś systematyczną i cierpliwą osobą. Wystarczy, że zaczniesz regularnie podejmować jakieś działanie, które wzmocni Twoją samokontrolę. Co to dokładnie oznacza? Chodzi o podejmowanie się działań, które musisz wykonywać systematycznie i zgodnie z ustalonym planem.

Siłę woli ćwiczy się najlepiej, kiedy zaczynasz wykonywać jakąś czynność systematycznie (najlepiej codziennie) w powtarzalny o dokładnie określony sposób. Przykładowo może to być nauka języka obcego lub gry na instrumencie, medytacja lub relaksacja, trening oddechowy, czytanie przez 30 minut książki, pisanie pamiętnika, rysowanie, kolorowanie lub nawet nagrywanie filmików edukacyjnych.

W ćwiczeniu siły woli chodzi o to, abyś zaczęła systematycznie robić coś, co nie przychodzi Ci ze zbyt dużą łatwością. W końcu podnosząc zbyt lekkie ciężarki na siłowni, nie wzmocniłabyś swoich mięśni. Tak jest również z siłą woli, którą wzmacniamy tylko wtedy, gdy trochę się zmęczymy i musimy się postarać (musimy się mentalnie „spocić”).  

Czy siła woli może wzmocnić Twoją psychikę?

Siła woli jest jednym z elementów, które pomagają nam w pracy nas wzmocnieniem psychiki. Rozwój mentalny zawsze związany jest z samodyscypliną, cierpliwością i systematycznością. Bez silnej woli zbyt szybko się zniechęcamy i poddajemy.

Jeżeli chcesz poznać inne elementy, które mogą pomóc Ci wzmocnić psychikę, to zachęcam Cię do przeczytania mojego darmowego ebooka „Wzmocnij Swoją Psychikę”. Dowiesz się z niego o czterech pierwiastkach, z których składa się silna psychika.

Aby pobrać darmowego ebooka, kliknij w jego tytuł: „Wzmocnij Swoją Psychikę”.

Pozdrawiam,

Patryk Wójcik – psycholog.